ÜCRET TÜRLERİ

Ücretin çok yönlü bir konu olması, farklı ücret kavramlarını da beraberinde getirmektedir. ‘’ücret türleri’’ olarak da adlandırılabilecek bu kavramların başında, ‘’ücret haddi-ücret geliri’’ , ‘’bürüt ücret-net ücret’’, ‘’parasal ücret-reel ücret’’ ve ‘’asgari ücret’’ kavramları gelmektedir.
‘’Ana ücret’’, ‘’kök ücret’’, veya ‘’çıplak ücret’’ olarak da adlandırılan, ‘’ücret haddi’’; ‘’emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarını’’ ifade ederken; ‘’ ücret geliri’’ ise ; kural olarak ‘’iş/çalışma süresi ile ücret haddinin çarpımına eşittir’’. İş veren yönünden üretim birimi başına işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında, ücret geliri; işçi yönünden de, satın alma gücü açısından anlam ifade eden ücret geliri dikkate alınmaktadır. Ancak ücret haddinin bilinmesi ücret geliri hakkında her zaman tam ve doğru bir fikir vermemekte, ücret gelirine etki eden başka unsurlarda bulunmaktadır. Bu nedenle ücret gelirinin doğru bir şekilde hesaplanabilmesi için ücret gelirine etki eden unsurlarında bilinmesi gerekir. Ücret gelirine etki eden başlıca unsurlar ise; ‘’ücret ekleri’’ , ‘’yan ödemeler’’ veya ‘’ücret eklentileri’’ olarak da adlandırılmakta ve fazla mesai ücreti, çalışılmayan zamanlar için ücret ödenmesi, prim, ikramiye, sosyal yardımlar, komisyon gibi ödemelerden oluşmaktadır.
‘’Gayri safi ücret’’ adı da verilen ‘’brüt ücret’’ ise; ‘’iş veren tarafından işçiye ödenen ücrettir’’. İşletme tarafından belirli bir dönem için ödenen ücret gelirinden vergi, sosyal sigorta primi, sendika aidatı gibi kesintiler yapıldıktan sonra işçinin eline geçen ücrete, ‘’safi ücret’’ olarak da adlandırılan ‘’net ücret’’ denilmektedir. Brüt ücret, ‘’işletmenin kasasından çıkan’’, net ücret ise; ‘’işçinin cebine giren para miktarını’’ ifade etmekte; brüt ücretten yapılan kesintiler arttıkça, brüt ücret sabit kalsa dahi, net ücret düşmektedir. İşveren için önemli olan ve işçilik maliyetlerinin hesabında dikkate alınan ücret, brüt ücret iken işçi için önemli olan üzerinde tasarruf yapabileceği ve satın alma gücünü belirleyen ücret, net ücrettir.
Diğer taraftan ücretler, ödenen ücretin değeri bakımından da ‘’parasal ücret’’ ve ‘’gerçek ücret’’ olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmektedir. ‘’Nakdi’’ veya ‘’ nominal ücret’’ adı da verilen ‘’parasal ücret’’, ‘’ücretin o ülke parası ile ifade ettiği değeri’’ ; ‘’reel ücret’’ olarak da adlandırılan ‘’ gerçek ücret’’ ise, ücretin gerçek satın alma gücünü ifade etmektedir.
Ücrete ilişkin kavramlarından biri de ‘’ asgari ücret ’ tir ‘’. İş verenlerin ücret ödeme borcunun en alt sınırını ifade eden asgari ücret genel olarak; ‘’ diğer taraftan çalışanlara insan olmaları nedeni ile, sosyal bakımdan uygun bir asgari hayat düzeyi sağlamaya elverişli olan; diğer taraftan da iş verenlerin daha düşük ücret ödemelerini engelleyen zorunlu karaktere sahip bir ücret’’ olarak tanımlanmaktadır. Asgari ücret; düşük gelirli işçileri daha iyi ve insanca hayat sıtandardına ulaştırmak, nisbi olarak hareket yeteneği az olan işçilerin zayıf olan pazarlık güçlerini doğuracağı sakıncaları azaltmak, ücretlerin düşürülmesi yönündeki rekabeti ortadan kaldırmak, ekonomik faaliyetlerin duraklama ve gerileme gösterdiği dönemlerde ücret ve fiyatların bir helezon şeklinde düşmesini engellemek, düşük gelirli ancak tüketim eğilimi yüksek olan gurupların satın alma güçlerini arttırarak ekonomik gelişmeyi teşvik etmek gibi bir çok amacı gerçekleştirme üzere; kanun, toplu iş sözleşmesi veya Türkiye’de olduğu gibi kanunla kurulmuş işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan bir komisyon tarafından saptanmaktadır.
Bu temel kavramlara, literatürde yer alan ‘’aynı ücret-nakdi ücret’’, ‘’eşel mobil’’, ‘’kara katılma’’, ‘’kollektif ücret-efektif ücret’’, ‘’geçimlik ücret’’, ‘’yaşayan ücret’’, ‘’sosyal ücret’’ kavramlarını da eklemek mümkündür.
‘’Ayni ücret’’, ücretin mal-eşya ve/veya hizmet ile ödenmesidir. ‘’Trück sistemi’’ adı da verilen bu ücret türü 19. Yy’da oldukça yaygın bir şekilde uygulanmıştır. Günümüzde ise; İş hukuku mevzuatınca yasaklandığı için örneğin sosyal yardımlar gibi belli istisnalar dışında artık ücretin sadece mal-eşya ve/veya hizmet olarak ödenmesi mümkün değildir. ‘’Nakdi ücret’’ ‘’ücretin tedavülü zorunlu para ile ödenmesidir’’. ‘’ücretin endekslenmesi’’, ‘’otomatik endeksleme’’, ‘’oynak ücret’’, ‘’hareketli ücret’’ gibi adlar da verilen ‘’eşel mobil sistemi’’ ise; ücretlerin gerçek satın alma gücünün hukuk kuralları ile seçilen bir ekonomik göstergeye bağlanarak sabit tutulması olarak tanımlanmaktadır. 1970’li yıllarda pek çok gelişmiş batılı ülkelerde kullanılarak yaygın bir uygulama alanına kavuşmuş olan eşel mobil sisteminden, 1980’li yıllardan itibaren uzaklaşılmaya başlanmıştır.
Ücrete ilişkin literatür de yer alan diğer iki kavram ise, ‘’kollektif’’ ve ‘’efektif’’ ücrettir. ‘’Kollektif ücret’’, toplu iş sözleşmesi ile tespit edilen ücret ortalamasını ifade etmektedir. Buna karşılık, ‘’piyasa ücreti’’ adı da verilen ‘’efektif ücret’’ ise; Klasik iktisat düşüncesine dayanmakta olup, emek piyasasında emek arz ve talebinin buluştuğu noktada oluşan emeğin fiyatı olarak tanımlanmaktadır. Bir başka değişle efektif ücret; emek piyasasında fiilen oluşan ücret ortalamasını ifade etmektedir.
Klasik iktisat düşüncesinde ortaya çıkan ücrete ilişkin bir başka kavram ise, ‘’geçimlik ücret’’ kavramıdır. ‘’Doğal ücret’’ olarak da ifade edilen geçimlik ücret, çalışanın emeğini tekrar işverene sunabilmesini sağlayacak düzeydeki ücrettir.
Geçimlik ücret, temelde çalışanların fiziksel ihtiyaçlarını dikkate alan, bu gücün korunmasını ve sürdürülmesini sağlayan ücret olarak tanımlanmaktadır. Buna karşılık ‘’yaşayan ücret’’ ise; geçimlik ücretin aksine, çalışanların ihtiyaç türlerini çeşitlendiren bir ücret türü ve yaklaşımını yansıtmakta olup, geçimlik ücrete ek olarak ücretin çalışanların eğitim, sağlık, kültür gibi ihtiyaçlarını da içerecek bir anlayışla, belirlenmesi olarak tanımlanmaktadır. ‘’Sosyal ücret’’ ise; ücretin sosyal niteliğini vurgulayan yeni bir kavramdır. Sosyal ücret; ‘’ ücretleme de salt çalışanın değil; aynı zamanda bakmakla yükümlü olduğu bireylerinin de dikkate alınması ile ücrete ilişkin en alt sınırı oluşturan asgari ücret uygulamasını da içeren geniş bir ücret anlayışını yansıtmaktadır.

Etiketler:

Bu yazı toplamda 304 kişi tarafından görüntülendi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Biz Kimiz?

Uzun yıllardır sizlere kaliteli ve güvenilir bir sohbet sitesi olarak hizmet veren sitemiz. Türkiye'nin dört bir yanından bağlantı sağlayan kullanıcılar ile sohbet etmenin tadını çıkarın. Birbirinden eğlenceli sohbet kanallarımız ile dilediğinizce sohbet edebilir, yeni arkadaşlıklar ve dostluklar kurabilirsiniz. Oyun kanallarımız ile anlık olarak kullanıcılarımız ile yarışabilir, en iyiler listesine adınızı yazdırabilirsiniz. Tecrübeli ve deneyimli yönetim kadrosu ile kaliteli ve güvenilir sohbet etmenin tadını çıkarın.

Bu sitedeki tüm metin, resim, tasarım, yazılım ve içerikler telif hakları kapsamındadır. Bu sitedeki tüm bilgiler değiştirilebilir.

© 2019 Tüm Hakları Sakıldır.
www.sekershell.com

Sohbet Siteleri